Türkmenistan, kültürel mirasını ve uluslararası işbirliğini genişletiyor

Türkmenistan, kültürel mirasını ve uluslararası işbirliğini genişletiyor
7 06.08.2026

Türkmenistan’da kültürün geliştirilmesi, ulusal mirasın korunması ve yurtdışında tanıtılmasına yönelik çalışmalar devam ediyor. TDH haber ajansına göre, devlet politikasının önceliklerinden biri yaratıcı faaliyetleri desteklemek, kültürel altyapıyı modernize etmek ve yasal çerçeveyi iyileştirmektir.

Kütüphaneler, müzeler, tiyatrolar ve sanat kurumları kültürel alanda önemli bir rol oynamaktadır. Ülke, kütüphane hizmetlerini modernize etmeyi ve dijital teknolojileri hayata geçirmeyi amaçlayan “2025–2029 Dönemi için Türkmenistan’da Kütüphane Sektörünün Geliştirilmesine İlişkin Devlet Programı”nı uygulamaktadır. Elektronik kataloglar ve sanal kütüphaneler, bilgi kaynaklarına erişimi genişletmektedir.

Türkmenistan’daki müzeler, ülkenin tarihi ve kültürel mirasını korumak için çalışmalarını sürdürmektedir. Koleksiyonları yeni sergilerle genişletilirken, dijital projeler ve sanal turlar da geliştirilmektedir. Son yıllarda, ülkenin müze hazinelerini konu alan sergiler, New York’taki Metropolitan Sanat Müzesi ve Almanya’daki müzeler de dahil olmak üzere yurt dışındaki kültür merkezlerinde düzenlenmiştir. 2026 yılında, “Türkmenistan’ın Antik Uygarlıkları” sergisi Roma’daki Kapitolin Müzeleri’nde sona ermiştir.

Tiyatro, müzik ve opera alanları da büyük bir gelişme göstermektedir. Ülkedeki tiyatrolarda Türkmen ve yabancı yazarların eserlerinden uyarlanan yapımlar sahnelenmektedir. Ulusal operanın gelişimi devam etmekte olup, repertuara tanınmış eserler yeniden dahil edilmekte ve yeni yapımlar ortaya konmaktadır. 2026 Kültür Haftası kapsamında “Leyli ve Mecnun” operası sahnelenmiştir.

Geleneksel sanat biçimlerinin korunmasına özel önem verilmektedir. “Bakşı” sahne sanatı ile “küştdepdi” olarak bilinen ulusal şarkı ve dans sanatı geliştirilmektedir. Kültür alanındaki uzmanlar, Maya Kuliyeva Türkmen Ulusal Konservatuarı ve Türkmen Devlet Kültür Enstitüsü’nün yanı sıra müzik ve sanat okullarında yetiştirilmektedir.

Aşkabat’ta, dijital olanaklar ve bir gözlemevi ile donatılmış Bazar Amanov Devlet Çocuk Kütüphanesi’ne ev sahipliği yapacak “Güneşli” Çocuk ve Gençlik Merkezi’nin inşaatı devam etmektedir. Proje, Gurbanguli Berdimuhamedov'un adını taşıyan Bakıma Muhtaç Çocuklara Yardım Sağlama Hayır Fonu tarafından finanse edilmektedir.

Ulusal yarışmalar, yaratıcı potansiyeli geliştirmenin kilit alanlarından biri olmaya devam etmektedir. Bunlar arasında Türkmenistan Cumhurbaşkanı’nın “Türkmeniň Altyn asyry” Ödülü, “Ýaňlan, Diýarym!” televizyon yarışması ile “Çalsana, bagşy!” ve “Garaşsyzlygyň merjen däneleri” yarışmaları yer almaktadır.

Kültürel diplomasi, Türkmenistan’ın uluslararası işbirliğinin önemli bir parçasıdır. 2026–2052 Türkmenistan Kültürel Diplomasi Geliştirme Stratejisi kapsamında ülke, insani bağlarını genişletmekte ve UNESCO, TÜRKSOY ve ICESCO gibi uluslararası kuruluşlarla işbirliğini geliştirmektedir.

Tarihi ve kültürel miras alanlarının korunması konusunda UNESCO ile işbirliği devam etmektedir. Türkmenistan’daki evrensel öneme sahip anıtlar, gelenekler ve doğal alanlar, örgütün ilgili listelerine dahil edilmiştir.

2026 yılında Aşkabat, Türkmenistan, Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan’dan sanatçıları bir araya getiren 27. TÜRKSOY Opera Günleri’ne ev sahipliği yaptı. Ayrıca besteci Veli Muhadov’un 110. yıldönümü anısına etkinlikler düzenlendi.

Türkmenistan, ICESCO’da gözlemci statüsü kazanmasının ardından bu kuruluşla işbirliğini genişletmektedir. “KazanForum 2026” uluslararası etkinlikleri sırasında, Aşkabat’ın 2028 yılında İslam dünyasının kültür başkenti ilan edilmesi olasılığı da dahil olmak üzere, kültürel işbirliğini geliştirmeye yönelik girişimler sunuldu.

Yurt içinde ve yurt dışında düzenli olarak Kültür Günleri, sergiler, konserler, tiyatro festivalleri ve film gösterimleri düzenlenmektedir. 2026 yılında Aşkabat ve Arkadağ’da Azerbaycan Kültür Günleri, Moskova ve Tiflis’te ise Türkmenistan Kültür Günleri gerçekleştirilmiştir.

Yerli sinema endüstrisi de gelişmektedir. Oguz Han “Türkmenfilm” Derneği tarafından, Gurbanguli Berdimuhamedov'un adını taşıyan Bakıma Muhtaç Çocuklara Yardım Sağlama Hayır Fonu’nun desteğiyle üretilen “Besteci” adlı film, TÜRKSOY’dan uluslararası ödüller almıştır. Film, daha önce de uluslararası film festivallerinde takdir görmüştü.

Kültür diplomasisi, turizmin gelişmesiyle de bağlantılıdır. Dünya Turizm Örgütü’nün (UNWTO) bir üyesi olan Türkmenistan, kültür ve eğitim turizmi alanında ve ülkenin tarihi cazibe merkezlerinin tanıtımı konusunda işbirliğini geliştiriyor.

Mahtumkulu Firaki’nin eserleri, ülkenin kültürel mirası içinde özel bir öneme sahiptir. 2024 yılında, şair ve düşünürün 300. yıldönümü anısına Aşkabat’ta “Mahtumkulu Firaki” kültür ve park kompleksi açılmıştır.

Ahal-teke atlarının tanıtımı için de çalışmalar yürütülmektedir. Bu amaçla uluslararası binicilik yarışmaları ve at güzellik yarışmaları düzenlenmekte olup, “Galkynyş” Ulusal Binicilik Oyunları Grubu yurtdışında gösteriler gerçekleştirmektedir.