Türkmenistan, uluslararası çevre işbirliğinin gündemini belirliyor

Türkmenistan, uluslararası çevre işbirliğinin gündemini belirliyor
16 19.11.2026

Türkmenistan, çevre güvenliğini ve iklim direncini güçlendirmeyi amaçlayan uluslararası girişimleri desteklemeye devam ediyor. TDH haber ajansına göre, ülkenin öncelikleri arasında Hazar Denizi’nin korunması, biyolojik çeşitliliğin korunması, çölleşmeye karşı mücadele ve gelişmekte olan ülkelerin modern çevre teknolojilerine erişiminin genişletilmesi yer alıyor.

2026 yılının en önemli etkinliklerinden biri, 9 Ekim’de “Avaza” Ulusal Turizm Bölgesi’nde düzenlenen ve Türkmenistan Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov’un başkanlık ettiği Hazar Çevre Zirvesi oldu. Türkmenistan, hükümet başkan yardımcıları düzeyinde bir Hazar Denizi Sığlaşması Komisyonu kurulmasını, uzman gruplar oluşturulmasını ve denizin su kaynaklarının korunmasına yönelik bir Hükümetlerarası Program geliştirilmesini önerdi. Bir başka girişim ise zirveye kalıcı bir işbirliği platformu statüsü verilmesini öngörüyor.

Biyolojik çeşitliliğin korunmasına ilişkin konular, 16 Ekim’de Erivan’da düzenlenen COP17 Liderler Zirvesi’nde ele alındı. Türkmenistan, BM Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi’ne ve Kunming–Montreal Küresel Çerçevesi’ne verdiği desteği yeniden teyit etti. Belirlenen öncelikli alanlar arasında özel koruma altındaki doğal alanların geliştirilmesi, çevresel izlemenin iyileştirilmesi ve nadir türlerin korunması yer almaktadır. Bu çalışmalar, 2026–2035 Dönemi için Biyolojik Çeşitliliğin Korunmasına İlişkin Ulusal Strateji ve Eylem Planı’na dayanmaktadır.

Sınır ötesi ekosistemlerin, hayvan göç yollarının ve Hazar Denizi ile Aral Denizi havzasındaki doğal kaynakların korunmasına özel önem verilmektedir.

Bu alandaki uluslararası işbirliği, UNESCO ile yapılan işbirliğini ve “Ilıman Bölgenin Turan Çölleri” Dünya Mirası Alanı’nın bir parçasını oluşturan Türkmenistan bölgeleri de dahil olmak üzere doğal mirasın korunmasını kapsamaktadır.

11 Kasım’da Antalya’da düzenlenen COP31 Liderler Zirvesi’nde, Türkmen halkının Milli Lideri ve Türkmenistan Halk Maslahatı Başkanı Gurbanguli Berdimuhamedov, ülkenin Paris Anlaşması ve Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ne olan bağlılığını yeniden teyit etmiştir. Temel hedefler arasında sera gazı emisyonlarının azaltılması, enerji verimliliğinin artırılması, çevre dostu teknolojilerin devreye alınması ve küresel metan taahhütlerinin yerine getirilmesi yer almaktadır.

Önemli bölgesel girişimlerden biri, 2027 yılının başlarında faaliyete geçmesi planlanan Orta Asya İklim Teknolojileri Bölgesel Merkezi’nin kurulmasıdır. Türkmenistan ayrıca, Orta Asya ülkeleri için Çölleşmeye Karşı Mücadele Bölgesel Merkezi’nin kurulmasını da önermiştir.

Diğer girişimler arasında, BM’nin 2028–2037 yıllarını “İklim Direnci ve Uyum On Yılı” olarak ilan etmesi, önerilen Aşkabat İklim Diyaloğu kapsamında 2027 yılında Aşkabat’ta ilk toplantının düzenlenmesi ve bir “İklim Değişikliği Dijital Atlası”nın hazırlanması yer almaktadır. Ayrıca, gelişmekte olan ülkelerin iklim teknolojilerine, yeniliklere ve finansmana erişimini genişletmek amacıyla küresel bir ortaklık kurulması önerisi de sunulmuştur.

Uluslararası çevre koruma mekanizmalarını iyileştirmek amacıyla Türkmenistan, BM himayesinde bir Uluslararası Çevre Kodeksi’nin geliştirilmesine yönelik bir girişim ortaya koydu. Bu belge, çevre koruma alanındaki mevcut uluslararası norm ve standartları sistematik hale getirmeyi amaçlamaktadır.

Antalya’da düzenlenen COP31 kapsamında, iklim şeffaflığı, Karayla Çevrili Gelişmekte Olan Ülkeler için Avaza Eylem Programı’nın uygulanması, bölgesel bir iklim teknolojisi merkezinin kurulması ve sera gazı emisyonlarının azaltılması konularında tematik oturumlar da gerçekleştirilmiştir. Etkinlikler, Türkmen tarafı tarafından BM kurumları ve uluslararası ortaklarla işbirliği içinde düzenlenmiştir.

Çevre politikasının bir diğer önceliği ise gençler de dahil olmak üzere halkın çevre bilincinin artırılmasıdır. Türkmenistan, doğal ekosistemlerin korunması, kaynakların akılcı kullanımı ve iklim direncinin güçlendirilmesi amacıyla devletler ve uluslararası kuruluşlarla işbirliğine devam etmeye hazır olduğunu açıklamıştır.