Türkmenistan, eğitim sisteminde yapay zeka kullanımını genişletiyor

Türkmenistan, eğitim sisteminde yapay zeka kullanımını genişletiyor
8 29.08.2026

Türkmenistan’da eğitimde yapay zeka (AI) kullanımına yönelik bir düzenleyici çerçeve oluşturulmaktadır. “Türkmenistan: Altın çağ” haber ajansına göre, bu çalışmalar kapsamında Ulusal Yapay Zeka Stratejisi, devlet programları ve yeni eğitim standartları geliştirilmektedir.

2026 yılının başlarında, Türkmenistan Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov, yapay zeka için bir düzenleyici çerçeve oluşturulmasına yönelik çalışmaların başlatılması talimatını vermişti. İletişim Bakanlığı, BM Kalkınma Programı’ndan (UNDP) uluslararası uzmanlarla işbirliği içinde Ulusal AI Stratejisi’ni hazırlamaktadır. Ayrıca, 2026–2028 Dönemi için Dijital Ekonomi Geliştirme Devlet Programı uygulanmakta ve “Türkmentelekom” telekomünikasyon şirketi bünyesinde bir AI Geliştirme Merkezi kurulmaktadır.

Yapay zekanın hayata geçirilmesinin temelini, Türkmenistan’ın “Eğitim Hakkında” Kanunu, 2026–2028 Dönemi için Dijital Ekonomi Geliştirme Konsepti ve ilgili Devlet Programı oluşturmaktadır. Bu belgeler, kamu sektöründe ve eğitimde yapay zeka dahil olmak üzere dijital teknolojilerin kullanımını öngörmektedir.

Ulusal düzenlemelerin geliştirilmesi kapsamında, BDT ülkeleri ile Avrupa Birliği’nin deneyimleri incelenmektedir. Özellikle, yapay zeka sistemlerinin risk düzeyine göre sınıflandırılması, şeffaflık gereklilikleri ve kullanıcı haklarının korunması dahil olmak üzere Avrupa Yapay Zeka Yasası’nın hükümleri incelenmektedir.

Ayrıca, yapay zeka ürünlerine ilişkin teknik düzenlemeler, telif hakkı konuları, kişisel verilerin korunması ve yapay zeka kullanımının denetlenmesi alanında devlet kurumları arasında yetki dağılımı konusunda çalışmalar devam etmektedir.

Mayıs 2026’da, UNDP ile işbirliği içinde Türkmenistan için yapay zeka alanında bir Ulusal Strateji taslağı hazırlandı. Temmuz ayında ülke, BM’nin himayesinde “Diplomaside Dijital Güven için Yapay Zekanın Barışçıl Kullanımına İlişkin Uluslararası Kod”un geliştirilmesini önerdi.

Yapay zekanın pratik uygulaması belirli sektörlerde şimdiden başlamıştır. Haziran 2026’dan bu yana Devlet Gümrük Servisi, gümrük vergilerini otomatik olarak hesaplamak için yapay zeka teknolojilerini kullanmaktadır.

Eğitim alanında, dijital dönüşümün ana alanları belirlenmiştir. Bunlar arasında eğitim kurumlarına yüksek hızlı internet ve modern teknoloji sağlanması, öğretmenler ve öğrenciler arasında yapay zeka okuryazarlığının geliştirilmesi, Türkmen dilini destekleyen yapay zeka sistemlerinin geliştirilmesi ve kişisel verilerin korunmasının güçlendirilmesi yer almaktadır.

2026 yılında, Eğitim Bakanlığı’ndan bir heyet, Londra’da düzenlenen Dünya Eğitim Forumu’nda OpenAI ile görüşmelerde bulunmuştu. Taraflar, veri analizi ve kişiselleştirilmiş öğrenme için yapay zekanın kullanımı ile öğrenci ve öğretmenlerin yapay zeka okuryazarlığının geliştirilmesi konularını ele almıştı.

2026/2027 akademik yılından itibaren, yapay zeka alanında uzman yetiştirmeye yönelik yeni ulusal eğitim standartları uygulamaya konulacaktır. Uluslararası Sanayiciler ve Girişimciler Üniversitesi’nde “Yapay Zeka ve Uzman Sistemler” adlı bir lisans programı başlatılmış olup, İletişim Bakanlığı’na bağlı Politeknik Ortaöğretim Uzmanlık Eğitim Kurumu’nda ise “Yapay Zeka ve Veri Analizi” adlı bir uzmanlık dalı açılmıştır.

Türkmenistan ayrıca, yapay zeka uzmanlarının yetiştirilmesi konusunda Güney Kore’nin deneyimlerini inceliyor ve UNESCO kurumlarıyla işbirliği içinde, eğitim kalitesini yönetmek amacıyla matematik ve yapay zeka araçlarına yönelik uyarlanabilir öğrenme platformlarını test ediyor.