Geçen hafta, Türkmenistan’ın uluslararası gündemi, öncelikle Türkiye’de düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı’na (COP31) katılımı üzerine odaklandı. TDH haber ajansına göre, ülke içinde ise tarımın geliştirilmesi, 2027 yılı devlet bütçesinin hazırlanması, ekonomik sektörlerin iyileştirilmesi ve sosyal programların uygulanmasına yönelik çalışmalar devam etti.
9 Kasım’da Türkmenistan Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov, tarım sektörünün ve bölgelerin kalkınmasına yönelik bir video konferans yoluyla çalışma toplantısı düzenledi. Belirlenen temel görevler arasında pamuk hasadının kayıpsız bir şekilde tamamlanması, buğday ekiminin zamanında bitirilmesi ve ekinlere uygun bakımın sağlanması yer aldı.
Katılımcılar ayrıca, tarım üreticileri ve hizmet kuruluşlarına yapılan işler karşılığında yapılacak ödemeler, Daşoğuz ve Lebap vilayetlerindeki pirinç hasadı, Mari vilayetindeki şeker pancarı hasadı ve iç pazarlara gıda tedariki konularını da ele aldılar.
Devlet Başkanı, Balkan vilayetindeki pamuk üreticilerini, pamuk teslimatlarına ilişkin sözleşme yükümlülüklerini yerine getirdikleri için tebrik etti. Ayrıca, yıl sonuna kadar bölgelerde açılması planlanan sosyal ve endüstriyel tesislerdeki inşaat çalışmalarının kalitesinin sağlanması konusunda talimatlar verildi.
10 Kasım’da, Türkmen halkının Milli Lideri ve Türkmenistan Halk Maslahatı Başkanı Gurbanguli Berdimuhamedov, COP31’e katılmak üzere Türkiye’ye geldi. Ziyaret sırasında Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile bir görüşme gerçekleştirildi.
Taraflar, siyasi, diplomatik, ticari, ekonomik, kültürel ve insani işbirliğinin geliştirilmesini ele aldılar. Kahraman Arkadağ, Türkmenistan’ın dış ticaret ilişkilerinde Türkiye’nin önemli rolünü vurguladı ve tekstil, enerji, gaz-kimya ve diğer sektörlerde Türk şirketlerinin katılımıyla yürütülen projelere de dikkat çekti.
Ayrıca, Türk şirketleri “Çalık Holding” ve “Rönesans Holding”in başkanları Ahmet Çalık ve Erman Ilıcak ile görüşmeler yapıldı.
Katılımcılar, iş birliğinin ileriye dönük perspektiflerini ve Türk şirketlerinin “2030–2045 Dönemi için Türkmenistan’ın Ulusal Sanayi Geliştirme Stratejisi”nin uygulanmasına dahil edilme imkânlarını ele aldılar.
Ziyaretin ikinci gününde Kahraman Arkadağ, COP31 Liderler Zirvesi’ne katıldı. Gurbanguli Berdimuhamedov yaptığı konuşmada, iklim konularında uluslararası işbirliğini güçlendirmeyi ve BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi, Kyoto Protokolü ve Paris Anlaşması hükümlerini uygulamayı amaçlayan girişimleri sundu.
Öneriler arasında 2028–2037 yıllarının “BM İklim Direnci ve Uyum On Yılı” olarak ilan edilmesi, Aşkabat İklim Diyaloğu’nun kurulması, İklim Değişikliği Dijital Atlası’nın hazırlanması ve iklim teknolojilerinin sağlanmasına yönelik küresel bir ortaklığın oluşturulması yer aldı. Ayrıca, BM himayesinde bir Uluslararası Çevre Kanunu’nun geliştirilmesine yönelik bir girişim de ortaya konuldu.
Kahraman Arkadağ, çevre sorunlarının üstesinden gelmek için koordineli bölgesel yaklaşımların önemini vurguladı. Özellikle, Türkmenistan’ın inisiyatifiyle kurulan Orta Asya İklim Değişikliği Teknolojileri Bölgesel Merkezi’nin 2027 yılının başlarında faaliyete geçmesi planlanmaktadır. Ülkenin bir başka önerisi ise Orta Asya ülkeleri için Çölleşmeye Karşı Mücadele Bölgesel Merkezi’nin kurulmasını öngörmektedir.
Türkmenistan, Paris Anlaşması kapsamındaki taahhütlerini yerine getirmeye ve ilgili ülkeler ile uluslararası kuruluşlarla işbirliğini genişletmeye hazır olduğunu yeniden teyit etti.
Konferansta, “yeşil” ekonominin geliştirilmesi, ormancılık programının uygulanması ve çevre dostu sanayi kümelelerinin oluşturulmasına adanmış bir ulusal pavyon tanıtıldı. Buna ek olarak, Türkmenistan Çevre Koruma Bakanlığı, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ile işbirliği içinde bir tematik oturum düzenledi. Katılımcılar, iklim verilerinin kullanımı ve Paris Anlaşması’nın Geliştirilmiş Şeffaflık Çerçevesi’nin gerekliliklerini karşılamak üzere ulusal kapasitenin güçlendirilmesi konularını ele aldılar.
Çalışma ziyareti kapsamında uluslararası kuruluşlarla belgeler imzalandı. Bu belgeler, iklim gündemi, enerji dönüşümü, çevre koruma ve su kaynakları yönetimi ile ilgili konuları kapsamaktadır.
13 Kasım’da Türkmenistan Cumhurbaşkanı, video konferans yoluyla bir Bakanlar Kurulu toplantısına başkanlık etti. Görüşülen konular arasında Gurbanguli Berdimuhamedov’un Türkiye ziyaretinin sonuçları ve Türkmen-Türk ilişkilerinin daha da geliştirilmesi yer aldı. Devlet Başkanı, Türkmenistan tarafından ortaya konulan iklim girişimlerinin uygulanmasına adanmış uluslararası bir bilimsel ve uygulamalı konferans düzenlenmesi önerisini onayladı.
Toplantıda ayrıca mevzuatın iyileştirilmesi, 2027 yılı sloganı ve ambleminin tasarımı, petrol ve doğalgaz sektörüne bilimsel gelişmelerin dahil edilmesi, mevsimsel tarım çalışmalarının ilerleyişi ile deniz ve nehir taşımacılığının geliştirilmesi konuları da ele alındı.
2027 yılı Devlet Bütçe Tasarısı ile sosyo-ekonomik kalkınma kılavuz taslağı ve Yatırım Programı, Hükümete sunuldu. İlgili belgenin imzalanmasının ardından, bütçe taslağı değerlendirilmek üzere Türkmenistan Meclisi’ne sunuldu.
Toplantıya katılanlara, 19-20 Kasım tarihlerinde Aşkabat’ta düzenlenmesi planlanan “Turkmen Energy” adlı uluslararası bilimsel ve uygulamalı konferans, Avrupa Kültür Günleri ve Türkmenistan’ın Mahtumkulu Gençlik Örgütü’nün 35. yıldönümü münasebetiyle Gençlik Ödülü kazananları için düzenlenecek ödül törenine ilişkin hazırlıklar hakkında bilgi verildi.
Ayrıca, 2027 yılında düzenlenecek sergiler, fuarlar, konferanslar ve festivallerle ilgili öneriler de değerlendirildi. Türkmenistan Devlet Başkanı bir dizi personel kararı aldı ve Türkmenistan-Pakistan Ortak Hükümetlerarası Komisyonu’nun Türkmen tarafının kadrosunu onayladı. Bu kararlar, Ekonomik İşbirliği Örgütü toplantılarına ve ikili komisyon toplantılarına katılmak üzere İslamabad’a yapılacak bir heyetin hazırlanmasıyla ilgilidir.
14 Kasım’da, Türkmenistan Halk Maslahatı Başkanı Aşkabat’a bir çalışma ziyareti gerçekleştirdi ve alışveriş merkezindeki inşaat çalışmalarının ilerleyişini denetledi. Denetim sırasında, iç tasarım planlarını, mekanların işlevselliğini, aydınlatma sistemini ve reklam ekranlarının yerleştirilmesini inceledi.
Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı, Aşkabat Valisi, ilgili daire başkanları ve Türkmenistan’daki “Rönesans Holding” Genel Müdürü Erdal Güner’in katıldığı bir toplantıda, tesisin inşası için gerekli şartlar belirlendi. Temel şartlar arasında fonların rasyonel kullanımı, ekipman ve malzemelerin kalitesi, teslim tarihlerine uyulması ve ulusal gelenekler ile çevre standartları göz önünde bulundurularak modern mimari çözümlerin uygulanması yer aldı.
Uluslararası Tarafsızlık Günü hazırlıkları kapsamında, Kamu Kuruluşları Merkezi’nde Türkmenistan’ın kalkınması ve uluslararası ilişkilerine adanmış bir konferans düzenlendi. Katılımcılar, devlet politikasının ve sosyo-ekonomik kalkınma programlarının sonuçlarını ele aldılar.
Aşkabat ayrıca, Türkmenistan Sağlık ve Tıp Sanayii Bakanlığı tarafından düzenlenen 13. Türkmen-Alman Sağlık Forumu’na ev sahipliği yaptı. Çevrimiçi olarak gerçekleştirilen forumda uzmanlar, modern tanı ve cerrahi tedavi yöntemlerini, sağlık personelinin eğitimini ve sağlık hizmetlerinde yapay zeka teknolojilerinin uygulanmasını ele aldılar. “Saglyk” Devlet Programı’nın uygulanmasından elde edilen sonuçlara özel önem verildi.
Haftanın kültürel gündemi, İstanbul’da düzenlenen 6. “Gorkut Ata” Uluslararası Film Festivali’nde Türkmen sinemacıların elde ettiği başarıyla tamamlandı. V. Işanguliyev’in yönettiği “Gürgenç gözeli Törebeg” filmi, TÜRKSOY Uluslararası Örgütü’nden özel bir ödül aldı. Festival programında ayrıca “Ýeňişli ädimler” ve “Küştdepdi” filmleri de yer aldı.