18 Kasım’da, Türkmen halkının Milli Lideri ve Türkmenistan Halk Maslahatı Başkanı Gurbanguli Berdimuhamedov’un başkanlığında Halk Maslahatı Başkanlar Kurulu toplantısı düzenlendi. TDH haber ajansının bildirdiğine göre, katılımcılar 2028 Uluslararası Hukuk Yılı hazırlıklarını, sanayi stratejisinin uygulanmasını, eğitim ve gençlik politikasının geliştirilmesini ve Ahal-teke at yetiştiriciliğine verilen desteği ele aldılar.
Toplantıya Presidyum üyeleri, Meclis Başkanı, Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcıları, siyasi partilerin, sivil toplum kuruluşlarının ve devlet kurumlarının liderleri ile yürütme organları ve medyanın temsilcileri katıldı.
Oturumu açan Gurbanguli Berdimuhamedov, 23 Eylül’de gerçekleştirilen Halk Maslahatı’nın ülke çapındaki oturumunun sonuçlarını hatırlattı. Forumda, ülkenin daha ileri düzeyde kalkınmasına yönelik görevler ele alındı ve “Uluslararası Hukuk ve Türkmenistan’ın Tarafsızlığı” başlıklı Ulusal Konsept, “2030–2045 Dönemi için Türkmenistan’ın Sanayi Kalkınma Ulusal Stratejisi” ile “2031 Yılına Kadar Devlet Gençlik Politikası” Devlet Programı kabul edildi. Türkmenistan Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov ayrıca, “Türkmenistan’da Ahal-teke Atlarının Devlet Tarafından Korunmasına Dair” Türkmenistan Kanunu’nu imzaladı.
Toplantının ana konularından biri, Uluslararası Hukuk Yılı hazırlıklarıydı. Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Raşid Meredov, 2027–2028 yıllarında gerçekleştirilecek tematik yılın hazırlığı ve uygulanmasına yönelik Türkmenistan Ulusal Eylem Planı taslağını sundu.
Plan, örgütsel, uluslararası, bilimsel ve eğitimsel faaliyetlerin yanı sıra bilgilendirme ve farkındalık artırma faaliyetlerini de kapsamaktadır. Özellikle, plan 2027 ve 2028 yıllarına ait etkinlik takvimlerinin hazırlanmasını ve BM Genel Sekreterliği Hukuk İşleri Ofisi ile işbirliği içinde özel bir yol haritasının geliştirilmesini öngörmektedir.
Uluslararası işbirliği kapsamında, BM Genel Kurulu’nda, Altıncı Komitesi’nde ve Uluslararası Hukuk Haftası sırasında tematik etkinlikler düzenlenmesi planlanmaktadır. Türkmenistan’ın yurtdışındaki diplomatik temsilcilikleri, devletlerin ve uluslararası kuruluşların temsilcilerinin katılımıyla konferanslar ve yuvarlak masa toplantıları düzenleyecektir.
2027 yılının ilk çeyreğinde, “Uluslararası Hukuk – Küresel Barış ve Güvenin Temeli” başlıklı uluslararası bir akademik ve uygulamalı konferans düzenlenmesi planlanmaktadır. Ayrıca iklim değişikliği, su kaynakları, sürdürülebilir ulaşım sistemleri, dijital teknolojiler, yapay zeka ve uluslararası insani hukuk ile ilgili konularda forumlar düzenlenmesi planlanmaktadır.
Eğitim alanında, kamu görevlileri ve genç diplomatlar için uluslararası hukuk konulu uzmanlık kursları düzenlenmesinin yanı sıra “Gençlik ve Uluslararası Hukuk” başlıklı yıllık bir diyalog etkinliği düzenlenmesi planlanmaktadır. Dışişleri Bakanlığı’nın internet sitesinde bu konuya ayrılmış bir bölüm oluşturulacak ve uluslararası hukukla ilgili önemli BM belgeleri Türkmenceye çevrilecektir.
Uluslararası Hukuk Yılı’nın resmi açılışı, 2028 yılının başlarında Aşkabat ve New York’ta gerçekleştirilecek. Aynı yılın Eylül-Ekim aylarında Türkmenistan, BM Genel Kurulu’nun 83. oturumu kapsamında özel bir etkinlik düzenlemeyi, Aralık ayında ise Uluslararası Hukuk Küresel Forumu’nu düzenlemeyi planlıyor.
Kahraman Arkadağ, Ulusal Eylem Planı taslağını onayladı ve belgenin incelenmek üzere Türkmenistan Cumhurbaşkanı’na sunulmasını talimat verdi. Dışişleri Bakanlığı’na ayrıca uluslararası bir bilgilendirme toplantısı düzenlemek ve tema yılına adanmış etkinliklerin geniş çapta yer almasını sağlamak görevi verildi.
Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı Hocamurat Geldimuradov, ekonomik kalkınma konularında bir rapor sundu. Rapor, “2027 Yılı için Türkmenistan’ın Sosyo-Ekonomik Kalkınma ve Yatırım Programı”nın hazırlanmasının yanı sıra Devlet Bütçesi’ne de değindi. Şu anda temel ekonomik göstergelerin hesaplamaları son aşamaya getirilmekte ve ülke genelinde ve tek tek sektörler için öngörülen yatırım hacimleri belirlenmektedir.
“Türkmenistan’ın 2030–2045 Dönemi için Ulusal Sanayi Kalkınma Stratejisi”, sanayide işgücü verimliliğinin 1,5 kat artmasını, 50.000’e kadar yeni iş imkânı yaratılmasını ve küçük ve orta ölçekli işletme sayısının 25.000’e çıkarılmasını öngörmektedir. Buna ek olarak, bölgelerin kaynak dışı ihracatını 2–3 kat artırmak ve küçük ve orta ölçekli işletmelerin ihracatını ikiye katlamak için hedefler belirlenmiştir.
Strateji ayrıca, küçük ve orta ölçekli işletme sektöründe istihdam edilen ekonomik olarak aktif nüfusun oranını yüzde 40’a çıkarmayı hedeflemektedir. Yüksek teknoloji işletmelerinin üretiminin yüzde 100 artması beklenirken, bu artışın yüzde 75’i ihracattan kaynaklanacaktır.
Gurbanguli Berdimuhamedov, GSYİH büyümesini yüzde 6,3 seviyesinde tutmanın, ülkenin sanayi potansiyelini geliştirmenin ve küçük ve orta ölçekli işletmelerin ekonomiye katılımını genişletmenin gerekliliğini vurguladı.
Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı Baymurat Annamammedov, sanayi stratejisinin uygulanmasına yönelik bölgesel planlar hakkında bilgi verdi. Ahal vilayetinde, inşaat, kimya ve enerji sektörlerindeki kapasitenin artırılması, gaz kimyası, tekstil ve cam üretiminin yanı sıra ulaşım altyapısı malzemeleri imalatının geliştirilmesine yönelik planlar bulunmaktadır.
Balkan vilayetindeki planlar arasında, üre üretim kompleksinin ikinci aşamasının inşası, iyot, brom ve tuz çıkarımı faaliyetlerinin geliştirilmesi ve enerji kapasitesinin artırılması yer almaktadır. Daşoğuz vilayetinde ise gaz kimyası üretiminin ve tarım ürünlerinin işlenmesinin genişletilmesine yönelik planlar bulunmaktadır.
Lebap vilayetinde ise ana odak noktası madencilik sektörü ve inşaat karışımları ile alçı levha ürünleri üretecek bir tesisin inşası olacaktır. Mari vilayetindeki planlar arasında ise inşaat malzemeleri üretiminin geliştirilmesi, mevcut işletmelerin modernizasyonu ve dijital yönetim yöntemlerinin devreye alınması yer almaktadır.
Gurbanguli Berdimuhamedov, endüstriyel tesislerin inşası üzerindeki denetimin güçlendirilmesi, yüksek teknolojili ürünlerin payının istikrarlı bir şekilde artırılması ve yeni istihdam olanaklarının yaratılması talimatını verdi. Yerli malların ihracatını genişletmek amacıyla “Doğu-Batı” güzergâhı boyunca Trans-Hazar Uluslararası Ulaşım ve Transit Koridoru’nun geliştirilmesi gerekliliği de vurgulandı.
Ayrıca, toplantı katılımcıları eğitim ve devletin gençlik politikasının geliştirilmesine ilişkin beklentileri de ele aldılar. Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı B. Mammedov, Eğitim Bakanlığı’nın diğer birimlerle birlikte Türkmenistan’ın Eğitim Sistemini Geliştirme Ulusal Enstitüsü’nün kurulmasına yönelik öneriler hazırladığını bildirdi.
2031 yılına kadar olan dönemi kapsayan kamu gençlik politikasına ilişkin Devlet Programı, girişimcilik merkezleri ile uluslararası bilimsel ve eğitimsel gençlik kümelenmelerinin oluşturulmasını, uluslararası işbirliğinin genişletilmesini ve gençlerin BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarının uygulanmasına dahil edilmesini öngörmektedir. Ayrıca, uluslararası eğitim yarışmaları düzenlenmesi, “Genç Yetenekler” programının hayata geçirilmesi ve Türkmenistan’ın Mahtumkulu Gençlik Örgütü ile UNESCO Dernekleri, Merkezleri ve Kulüpleri Dünya Federasyonu arasındaki işbirliğinin genişletilmesi planlanmaktadır.
Kahraman Arkadağ, gelecek yıl gerçekleştirilecek Mahtumkulu Gençlik Örgütü’nün bir sonraki kongresi için hazırlıklara başlanmasını talimat verdi. Belirlenen diğer görevler arasında siber güvenlik konularının incelenmesi, dijital sistemlerin ve yapay zekanın yetenekleri arasında ayrım yapılması ile gençlik girişimlerinin ve yeniliklerin desteklenmesi yer almaktadır.
Toplantıda ele alınan bir diğer konu ise Ahal-teke at yetiştiriciliğinin geliştirilmesiydi. Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı T. Atahallıyev, “Türkmenistan’da Ahal-teke Atlarının Devlet Tarafından Korunmasına İlişkin” Türkmenistan Kanununun uygulanması ve ulusal at yetiştiriciliğini teşvik etmeye yönelik tedbirler hakkında bir rapor sundu.
Yılın önemli etkinlikleri arasında Uluslararası Ahal-teke At Yetiştiriciliği Derneği’nin 16. toplantısı ve 29 Eylül’de Türkmenistan Cumhurbaşkanı’nın Ahal-teke Binicilik Kompleksi’nin açılışı yer aldı. Bağımsızlığın 35. yıldönümü kutlamaları kapsamında, usta antrenörler ve jokeyler arasında bir at gezintisi ve şenlikli yarışlar da düzenlendi.
12 Kasım’da, antik Amul kentinden “Amul–Hazar” at yarışı start aldı. Aşkabat, Arkadağ şehirleri ve tüm vilayetlerden 35 yarış atı ve at yetiştiricisi yarışa katılıyor. Güzergâh, ülkenin dört bir yanını kapsıyor ve Türkmenistan’ın tarafsızlığının 31. yıldönümü arifesinde “Avaza” Ulusal Turizm Bölgesi’nde düzenlenecek kutlamalarla sona erecek.
Kahraman Arkadağ, yarışın en yüksek standartlarda düzenlenmesini, Ahal-teke atlarının safkan özelliklerinin korunmasına yönelik çalışmaların sürdürülmesini ve soyağacı bilgilerinin gelecek nesillere aktarılmasını talimat verdi. Ulusal at yetiştiriciliğinin tanıtımında dijital teknolojilerin ve medyanın önemi de vurgulandı.
Toplantıyı özetleyen Türkmen halkının Milli Lideri, devletin en büyük varlığının halk ve halkın refahı olduğunu vurguladı.
Sıralanan öncelikler arasında halkın yaşam standardının yükseltilmesi, bölgelerin sosyo-ekonomik ve kültürel kalkınması ile onaylanmış devlet programlarının uygulanması yer aldı.
Kahraman Arkadağ, ülkenin kalkınma sorunlarının üstesinden gelmek için Halk Maslahatı, Meclis, Hükümet ve sivil toplum kuruluşları arasında daha fazla ortak çalışma yapılması gerektiğini belirtti.