Türkmenistan Dışişleri Bakanı, Gürcistan ile ikili ilişkilerin yüksek seviyesini ve bölgesel ve bölgeler arası düzeylerdeki aktif işbirliğini vurguladı. IIC’ye göre, kilit alanlardan biri, Orta ve Trans-Hazar güzergâhları da dahil olmak üzere Asya ile Avrupa arasındaki ulaşım koridorlarının geliştirilmesi olmaya devam ediyor. Dışişleri Bakanı, tarafların bir dizi uluslararası ulaşım girişimini hayata geçirdiğini belirtti. Kasım 2017’de Türkmenistan’ın Aşkabat şehirinde Türkmenistan, Azerbaycan, Gürcistan, Türkiye ve Afganistan, “Lapis Lazuli” Koridoru konusunda beş taraflı bir anlaşma imzaladı. Mart 2019’da Bükreş’te ise Türkmenistan, Azerbaycan, Gürcistan ve Romanya Dışişleri Bakanları, “Hazar Denizi–Karadeniz” Koridoru’nun kurulmasına ilişkin mutabakat metinlerini imzaladı. Karşılıklı ticaretin genişletilmesi ve Gürcistan’ın ulaşım ve transit potansiyelinden yararlanılması, Hazar Denizi’ndeki çevre sorunları da dahil olmak üzere bölgesel zorlukların üstesinden gelmeyi amaçlamaktadır. İki ülkedeki devlet kurumları ile şirketler arasındaki aktif işbirliği, bölgeler arası ortaklığın daha da geliştirilmesine katkıda bulunmaktadır.
“Arkadagyň ak ýoly” olarak bilinen “Türkmenistan–Afganistan–Pakistan–Hindistan” (TAPI) projesinin kilit bir bölümü olan 153 kilometrelik “Serhetabat–Herat” doğalgaz boru hattının inşaatı tamamlanmak üzere. Bu haber, “Business Turkmenistan” çevrimiçi yayın organı tarafından aktarıldı. Güzergâh boyunca yapılan etüt çalışmaları tamamen tamamlandı. Teknik tasarım belgeleri ve inşaat çizimleri uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanmıştır. Tüm güzergâh için gerekli olan boruların 120 kilometresi, 1.422 milimetre çapında, şantiyeye teslim edildi ve teslimatlar devam ediyor. Projenin lojistik desteği için yapılan 25 sözleşmenin çoğu tamamen yerine getirildi. Sertifikalı ekipmanların büyük bir kısmı gümrükten geçti ve Afganistan’daki şantiyeye teslim edildi. İnşaat ve montaj çalışmalarında yaklaşık 300 adet özel makine kullanılmaktadır. Doğalgaz boru hattının güzergâhı 140 km’lik bir mesafe boyunca etüt edilmiş ve 123 km uzunluğunda bir erişim yolu inşa edilmiştir. Boru hattı üzerinde 117 km’lik bir mesafede kaynak ve montaj çalışmaları tamamlanmış olup, kaynaklı bölümler aşamalı olarak hidrolik basınç testlerine tabi tutulmaktadır. İnşaatta görev alan işçiler için gerekli olanaklar sağlanmıştır: Doğalgaz boru hattının 12. ve 86. kilometrelerinde 1 ve 2 numaralı geçici konaklama kampları inşa edilmiştir.
Türkmenistan, ulaşım ve iletişim altyapısını modernize etmeye ve uluslararası ulaşım ve transit koridorlarını geliştirmeye devam ediyor. TDH haber ajansına göre, ana odak noktası yolcu ve yük trafiğini artırmak, ulaşım sistemlerinin kapasitesini genişletmek ve hizmet kalitesini iyileştirmektir. 10 Temmuz’da yılın ilk yarısının sonuçlarının değerlendirilmesi amacıyla düzenlenen Bakanlar Kurulu genişletilmiş toplantısında Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov, ulaştırma ve iletişim sektörünün daha da iyileştirilmesi gerektiğini vurguladı. “2026 yılı için Türkmenistan Sosyo-Ekonomik Kalkınma ve Yatırım Programı” kapsamında, ülkenin bölgelerini ve komşu devletleri birbirine bağlayan yolların yeniden inşası devam ediyor. Demiryolu taşımacılığına özel önem veriliyor. Demiryolu araçları modernize ediliyor; dizel lokomotifler, yolcu vagonları, tankerler ve çeşitli malların taşınmasına yönelik özel vagonlar satın alınıyor. Önceliklerden biri, ülkenin bölgelerini Türkmenbaşı Uluslararası Limanı ile “Lapis Lazuli”, “TRACECA”, “Kuzey-Güney” ve “Doğu-Batı” uluslararası koridorlarına bağlayan “Aşkabat–Türkmenbaşı” demiryolu hattının modernizasyonu olmaya devam ediyor. Karayolu altyapısının modernizasyonu devam etmektedir. Önemli projelerden biri, 600 kilometrelik “Aşkabat–Türkmenabat” otoyoludur. İnşaatı 24 Ocak 2019’da başlayan proje, “Aşkabat–Tecen”, “Tecen–Mari” ve “Mari–Türkmenabat” olmak üzere üç bölüm halinde gerçekleştirilmiştir. Son bölüm, Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov’un katılımıyla 10 Nisan 2026 tarihinde açılmıştır. Ülkenin batısında da ulaşım altyapısı geliştirilmektedir. “Türkmenbaşı–Garabogaz–Kazakistan” sınır yolu kapsamında, 207 kilometrelik bir bölümün inşaatı halen devam etmektedir. Garabogaz Köl Körfezi üzerinde 354 metre uzunluğunda bir karayolu köprüsü de inşa edilmiştir. Bu projeler, bölgesel ulaşım bağlantılarını ve transit kapasitesini genişletmeyi amaçlamaktadır. Türkmenistan Karayolu Ulaştırma Bakanlığı, maddi ve teknik altyapısını güçlendirmeye ve yolcu hizmetlerinin kalitesini artırmaya devam etmektedir. Aynı zamanda, karayolu ulaşımı alanındaki ulusal mevzuatın uluslararası standartlara uyumlu hale getirilmesi için çalışmalar sürmektedir. Sivil havacılık, ulaşım sisteminde önemli bir rol oynamaktadır. Ülkenin uçak filosu yenilenmekte, uzman personel yetiştirilmekte ve havalimanları modernize edilmektedir. “2030 yılına kadar Türkmenistan Ulusal Sivil Havacılık Geliştirme Programı”, modern teknolojilerin ve uluslararası en iyi uygulamaların hayata geçirilmesini öngörmektedir. Türkmenbaşı Uluslararası Havalimanı kapsamlı bir yenileme çalışmasından geçmiş, Balkanabat’ta ise yeni bir uluslararası havalimanı inşa edilerek hizmete açılmıştır. Aynı zamanda, havalimanlarının transit kapasitesini artırmaya yönelik önlemler alınmaktadır. “Türkmenistan Sivil Havacılık Uçuş Güvenliğini Sağlama Devlet Programı”, Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü’nün (ICAO) uluslararası standartlarını dikkate alarak bu alandaki devlet politikasının ana yönlerini belirlemektedir. Buna ek olarak, deniz taşımacılığının geliştirilmesine devam edilmektedir. Liman altyapısı modernize edilmekte, yük ve yolcu trafiği hacimleri artmakta ve güvenlik ile seyir sistemleri iyileştirilmektedir. “Balkan” Gemi İnşa ve Onarım Tersanesi’nde yerli ve yabancı gemiler onarılmakta ve ulusal filo için gemiler inşa edilmektedir. Tersane, ülkede türünün ilk örneği olan “Gadamly” adlı kuru yük gemisini inşa ederek hizmete sokmuştur. Aynı zamanda, iletişim sektörü de iyileştirilmektedir. 2026 yılının ilk altı ayının sonuçlarını değerlendirmek üzere düzenlenen Bakanlar Kurulu genişletilmiş toplantısında Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov, sektörün modernize edilmesi ve yeni hizmet türlerinin devreye alınması gerektiğini vurguladı. Türkmenistan Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov’un Kararı ile “2026–2028 Dönemi için Türkmenistan’ın Dijital Ekonomisinin Geliştirilmesine İlişkin Devlet Programı” ve bunun uygulanmasına yönelik Eylem Planı onaylanmıştır. Bu belgeler, bilgi ve iletişim teknolojileri ile yeniliklerin daha geniş çapta uygulanmasını, kamu hizmetlerinin kalitesinin iyileştirilmesini, girişimciliğin geliştirilmesini ve bir dijital ekosistemin oluşturulmasını öngörmektedir. Dijitalleşmenin öncelikli alanlarından biri yapay zekadır. Türkmenistan’da eğitim, sağlık, tarım ve trafik yönetiminde yapay zekanın uygulanmasına yönelik pilot projeler yürütülmektedir. Büyük veri, blok zinciri ve siber güvenlik alanlarında da gelişmeler devam etmektedir. Telekomünikasyon altyapısının ve bilgi ve iletişim hizmetlerini düzenleyen yasal çerçevenin iyileştirilmesine yönelik çalışmalar devam etmektedir. Ülkenin ilk ulusal uydusunun fırlatılmasının ardından, uydu iletişimi, televizyon ve radyo yayıncılığının geliştirilmesi için fırsatlar artmıştır. 2025–2027 dönemi için dijital sistemin siber güvenliğini sağlamak üzere yabancı devletler ve uluslararası kuruluşlarla bir işbirliği programı üzerinde çalışmalar devam etmektedir. Uluslararası iletişim kanallarının kapasitesinin artırılmasına ve telefon trafiği ile veri aktarımının çeşitlendirilmesine özel önem verilmektedir. Komşu devletlerle bağlantıların genişletilmesi ve Asya ile Avrupa arasındaki bilgi akışının artırılmasına yönelik fırsatlar araştırılmaktadır. Türkmenistan ayrıca, uluslararası forumlarda ve üst düzey toplantılarda ulaşım koridorları ve iletişim sistemlerinin geliştirilmesine yönelik girişimler sunmaya devam etmektedir. Ulaşım, iletişim ve dijital sektörlerdeki projelerin hayata geçirilmesi, ülkenin transit potansiyelini artırmayı, uluslararası bağlantıları genişletmeyi ve modern bir ulaşım ve iletişim altyapısı kurmayı amaçlamaktadır.
10 Ağustos’ta, Afganistan’a yapılan bir çalışma ziyareti kapsamında, Türkmen halkının Milli Lideri ve Türkmenistan Halk Maslahatı Başkanı Gurbanguli Berdimuhamedov, Afganistan Ekonomi İşlerinden Sorumlu Başbakan Yardımcısı Abdul Ghani Baradar ile “Lapis Lazuli” uluslararası ulaşım koridorunun geliştirilmesi konusunu görüştü. Bu haber TDH tarafından aktarıldı. Taraflar, koridorun Orta ve Güney Asya ile Hazar Denizi, Karadeniz ve Akdeniz bölgeleri arasındaki ulaşım ve transit bağlantılarının genişletilmesi açısından önemine dikkat çekti. “Afganistan–Türkmenistan–Azerbaycan–Gürcistan–Türkiye” güzergâhının oluşturulmasına ilişkin bir anlaşma 2017 yılında Aşkabat’ta imzalanmıştı. Türkmenistan daha önce, Tek Lojistik Merkezi’nin kurulması, kargo sevk ve alım noktalarında altyapının geliştirilmesi, tarife politikalarının uyumlaştırılması, “Tek Pencere” ilkesine dayalı gümrük işlemlerinin basitleştirilmesi ve güzergâhın dijital atlasının hazırlanması dahil olmak üzere, koridorun verimliliğini artırmaya yönelik tedbirler önermişti.
Türkmenistan’da özel sektör, üretim kapasitesini genişletiyor, modern teknolojileri devreye alıyor ve yeni piyasa mekanizmalarını benimsiyor. Bu haber, çevrimiçi haber sitesi AsmanNews tarafından aktarıldı. Girişimciler, gıda piyasasının tedarikinde rol oynuyor, ithalatın yerine yerli üretimin teşvik edilmesine katkıda bulunuyor ve ihracatı artırıyor. Yerli işletmeler ayrıca ISO ve HACCP dahil olmak üzere uluslararası kalite ve güvenlik sertifikaları alıyor. Tarımsal sanayi sektörüne ve gıda endüstrisine özel önem veriliyor. Sera çiftlikleri yıl boyunca sebze üretimini garanti altına alarak iç pazara tedarik yapılmasını ve ihracatın artırılmasını mümkün kılıyor. Özel sektör, elektronik sanayisinin gelişmesine ve ekonominin çeşitlendirilmesine de katkıda bulunuyor. Bir sonraki odak alanı, Türkmenistan’ın 2022–2052 Dönemi için Ulusal Sosyo-Ekonomik Kalkınma Programı’nın hedefleri doğrultusunda dijital sistemlerin hayata geçirilmesidir.
Hazar Denizi’nin Türkmenistan kesimindeki “Magtymguly” gaz sahasında, 4.981 metre derinlikteki A8 numaralı üretim kuyusu açıldı. Türkmenbaşı Petrol Rafinerisi Kompleksi’nin internet sitesine göre, günlük üretim 1,3 milyon metreküpün üzerinde doğal gaz ve yaklaşık 130 ton gaz kondensatı olarak gerçekleşti. Saha, “Blok 1” sözleşme alanı içinde yer almaktadır. Kuyu, geliştirme sürecinin ilk aşamasında olduğundan, üretim hacimlerinin gelecekte artması beklenmektedir. Çalışmalar, Malezyalı “PETRONAS Çarigali” Şirketi ile Devlet Konserni “Türkmennebit” arasında imzalanan Üretim Paylaşımı Anlaşması kapsamında yürütülmektedir. Bu yıl, Türkmenistan ile Malezya arasında petrol ve gaz sektöründe işbirliğinin 30. yıldönümü kutlanmaktadır. Bu süre zarfında Hazar Denizi ve kıyı bölgesinde beş platform inşa edilmiş ve yaklaşık 40 adet arama, değerlendirme ve üretim kuyusu açılmıştır. Ortak üretim, 44 milyar metreküp gaz ve 16 milyon ton sıvı hidrokarbonu aşmıştır. Ayrıca bir gaz işleme tesisi ve bir kara gaz terminali de devreye alınmıştır. Bir sonraki aşama, Hazar Denizi’ndeki 19. ve 20. açık deniz bloklarının geliştirilmesini ve 11, 12, 13 ve 14 numaralı bloklarda 2D sismik araştırmaların yapılmasını içermektedir.
Türkmenistan Sanayiciler ve Girişimciler Birliği üyesi olan özel şirket “Parahat”, gıda üretimini genişletiyor ve ihracatını artırıyor. Bu haber, çevrimiçi haber sitesi AsmanNews tarafından aktarıldı. Şirket, meyve suları, içecekler, süt ürünleri, et ürünleri ve şekerlemeler üretiyor. Üretim sürecinde, modern soğuk hava depolarında saklanan yerel meyve ve sebzeler kullanılıyor. Üretim süreçleri, dijital teknolojiler ve modern makinelerle donatılmıştır. Tesis, günde 40.000 litreye kadar meyve suyu üretme kapasitesine sahiptir. “Joş” ve “Eçil” meyve suları, “Han” buzlu çay ile “Özi” ve “Arma” içecekleri, Azerbaycan, Özbekistan ve Gürcistan dahil olmak üzere yurt dışı pazarlara tedarik edilmektedir. Diğer markalar arasında “Süýtli dere”, “Däp”, “Ýeserje”, “Güneşli”, “Köşüli”, “Eşretli” ve “Halal” bulunmaktadır. Şirket ayrıca üretim kapasitesini artırmayı ve Türkmen ürünlerinin ihracatının coğrafi kapsamını genişletmeyi planlamaktadır.
Afganistan Ticaret ve Yatırım Odası, Türkmen girişimcileri, sanayicileri ve yatırımcıları bir ekonomi heyeti kapsamında ülkeyi ziyaret etmeye davet etti. Bu haber, “Business Türkmenistan” internet yayını tarafından aktarıldı. Davet, Türkmenistan Ticaret ve Sanayi Odası’nın davetiyle düzenlenen Afganistan Ticaret ve Yatırım Odası heyetinin Türkmenistan’a yaptığı çalışma ziyareti sırasında yapıldı. Afganistan Odası’nın eyaletlerden sorumlu başkan yardımcısı Faiz Ahmad Kavafi, Türkmenistan Ticaret ve Sanayi Odası temsilcileriyle ve Türkmen girişimciler, sanayiciler ve yatırımcılarla bir araya geldi. Katılımcılar, ortak yatırım projeleri, işletme kurulması, uzun vadeli sözleşmelerin imzalanması ve iş ilişkilerinin genişletilmesi konularını görüştü. Faiz Ahmad Kavafi, doğrudan temasların ve iş heyetleri arasındaki karşılıklı ziyaretlerin sayısının artırılması gerektiğini vurguladı. Afganistan tarafı, Türkmen şirketlerine yatırım fırsatlarını incelemek ve ikili işbirliğini geliştirmek amacıyla ülkeyi ziyaret etmelerini önerdi. Öncelikli alanlar arasında petrol ve gaz sektörü, enerji, sanayi, madencilik, tarım, ulaştırma, demiryolu altyapısı, transit, lojistik ve depolama sektörleri sayıldı.
Bayramali Tekstil Kompleksi’nde deve yünü ve keçi tüyü işleme amaçlı yeni bir atölye faaliyete geçti. Haber ajansı “Türkmenistan: Altın çağ”a göre, işletme halihazırda iç ve dış pazarlar için iplik üretimi gerçekleştiriyor. Üretimde kullanılan hammaddeler, devlete ait ve özel hayvancılık çiftliklerinden temin edilmektedir. Atölye, Çin Halk Cumhuriyeti ve İtalyan “Cormatex S.r.L.” şirketinden temin edilen yüksek performanslı makinelerle donatılmıştır. Yıllık üretim kapasitesi 130 ton yün ipliktir. İşlemler üç vardiya halinde düzenlenmektedir. Atölye, bir eğirme bölümü, bir laboratuvar ve bir elyaf boyama bölümünden oluşmaktadır. Üretimin tüm aşamalarında kalite kontrolü yapılmaktadır. İplik, ısı yalıtım özellikleri, hafifliği ve geniş renk yelpazesiyle öne çıkmaktadır. Öncelikle özel amaçlı kumaşların imalatı için tasarlanmıştır. Geri dönüştürülmüş yünün yorgan, yastık, kemer ve diğer ev tekstili ürünlerinin üretiminde kullanılması planlanmaktadır. Bu yeni üretim tesisinin faaliyete geçmesi, yerli hammaddelerin işlenmesini genişletmekte ve tekstil endüstrisinin ihracat potansiyelini geliştirmek için yeni fırsatlar yaratmaktadır.
Türkmenistan Devlet Emtia ve Hammadde Borsası’ndaki işlemlerde bir hafta içinde 59 işlem gerçekleştirildi. Bu bilgi, IIC tarafından aktarıldı. Türkiye ve Sırbistan’dan gelen yabancı alıcılar, döviz karşılığında pamuk ipliği ve meyan kökü özütü satın aldı. İhracat sözleşmelerinin toplam tutarı 224 bin ABD dolarını aştı. İç pazarda ise Türkmen girişimciler, Devlet Konserni “Türkmennebit” tarafından üretilen petrol yol bitümü, polipropilen ve petrol kokunun yanı sıra pamuklu kumaş ve ham ipek satın aldı. Manat cinsinden işlem tutarı 428 milyon 978 bini aştı.
Yılın ilk yarısında, “Türkmengaz” Devlet Konsernine bağlı “Lebapgazçykaryş” yönetim birimi bünyesindeki işletmeler 4.966 milyon metreküp doğal gaz üretti. AsmanNews çevrimiçi haber sitesine göre, 4.472 milyon metreküp olan hedefe kıyasla bu rakam %111,1 olarak gerçekleşti. “Demirgazyk-Balguýy” doğrusal üretim sahasında üretim, 622,7 milyon metreküplük hedefe karşılık 685 milyon metreküpe ulaşırken, “Naýyp” sahasında ise 181,2 milyon metreküplük hedefe karşılık 193 milyon metreküp olarak gerçekleşti. “Kükürtli” sahası, 3 milyar 668,1 milyon metreküp hedefine karşılık 4 milyar metreküpün üzerinde gaz üretti ve hedefin %111,5'ini gerçekleştirdi. Altı aylık dönemde, 13.421 tonluk hedefe karşılık 16.768 ton gaz kondensatı da üretildi. Hedef %124,9 oranında gerçekleştirildi. Bu sonuçlar, üretim birimlerinin çalışmaları, modern ekipmanların kullanımı ve sağlık ve güvenlik gerekliliklerine uyum sayesinde elde edilmiştir. Yönetimin başlıca sendika örgütü, güvenli çalışma koşulları yaratmak ve çalışanların haklarını korumakla sorumlu olmanın yanı sıra kültürel, eğitimsel ve sportif etkinlikler düzenlemektedir. Yılın ikinci yarısında, “Lebapgazçykaryş” ekibi yıllık üretim hedeflerini gerçekleştirmek için çalışmalarına devam edecektir.
Türkmenistan, üretim kapasitesini artırarak, elektrik ihracatını geliştirerek ve yenilenebilir enerji teknolojilerini devreye alarak elektrik sistemini modernize etmeye devam ediyor. Bu haber, AsmanNews çevrimiçi haber sitesi tarafından aktarıldı. Ahal, Lebap ve Mari vilayetlerinde çeşitli kapasitelere sahip sekiz adet gaz türbini santrali inşa edildi ve devreye alındı. Bu santraller, ülkenin iç ihtiyacını karşılıyor ve elektrik ihracatı için ek fırsatlar yaratıyor. Tek bir halka şeklindeki elektrik şebekesinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar devam ediyor. “Aşkabat–Mari–Lebap–Daşoğuz” iletim hattı halihazırda faaliyete geçmiştir. “Aşkabat–Balkan” ve “Balkan–Daşoğuz” projeleri, bölgelerin tek bir elektrik şebekesi altında birleştirilmesini mümkün kılmıştır. Türkmenistan, uluslararası teknolojik işbirliğini de genişletmektedir. Türk şirketi “Çalık Enerji”, Ahal vilayetinde iki elektrik santrali ve başkentteki Büzmeyin ilçesinde elektrikli ekipmanların onarımı için bir servis merkezi inşa etmiştir. Şirket ayrıca Türkmenbaşı ilçesinde bir kombine çevrim gaz-buhar santrali ve Balkan vilayetinde bir hibrit güneş-rüzgâr santrali inşa etmektedir. Amerikan şirketi “General Electric”, “Çalık Enerji” ile işbirliği içinde, Mari Hidroelektrik Santrali’nde ülkenin ilk kombine çevrim gaz-buhar santralini devreye almak üzere bir projeyi hayata geçirmiştir. Sektörün modernizasyonu, çevresel gerekliliklere ve Türkmenistan’ın “Atmosferik Havanın Korunması Hakkında” Kanunu’nun hükümlerine uyumu içermektedir. Yenilenebilir enerji kaynaklarının geliştirilmesine ve karbon emisyonlarının azaltılmasına özel önem verilmektedir.